Osoby ubezpieczone w innym państwie UE lub EFTA mają prawo do takich samych świadczeń w Polsce jak osoby ubezpieczone w Polsce, udzielanych na takich samych zasadach.
Jednak osoby, które chcą skorzystać z leczenia, muszą potwierdzić swoje prawo do leczenia odpowiednimi dokumentami unijny.
Pacjent unijny, czyli kto?
Pacjent unijny to osoba, która ma prawo do świadczeń zdrowotnych w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej w jednym z państw:
- Unii Europejskiej (UE),
- Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA): Islandia, Lichtenstein, Norwegia, Szwajcaria,
- Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
Leczenie pacjenta unijnego w Polsce może być realizowane przez tych świadczeniodawców, którzy zawarli umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia.
Natomiast zakres leczenia, jakiego można udzielić takiej osobie, zależy od celu jej pobytu w Polsce i wynika z dokumentu unijnego, jaki uprawnia ją do leczenia.
Zasady obsługi pacjenta unijnego
- Zweryfikuj tożsamość pacjenta i wykonaj kopię dokumentu uprawniającego lub sprawdź status pacjenta w eWUŚ.
- Dostosuj zakres świadczeń do typu dokumentu. Dokumentacja medyczna powinna potwierdzić zasadność udzielonego świadczenia zdrowotnego.
- Rozlicz świadczenie z NFZ lub z pacjentem.
Poniższy schemat przedstawia zasady obsługi pacjenta unijnego.
Źródło: https://www.nfz.gov.pl
Kategorie pacjenta unijnego
Rodzaj dokumentu, na podstawie którego dana osoba ma prawo do leczenia, zależy od charakteru jej pobytu w Polsce oraz celu przyjazdu. W związku z tym wyróżniamy następujące kategorie pacjenta unijnego:
- pacjent przebywający w Polsce czasowo:
- wyłącznie czasowa wizyta, bez zmiany miejsca zamieszkania (np. przyjazd turystyczny, do rodziny, w celu nauki),
- pacjent przybywający do Polski w celu leczenia – leczenie planowe,
- kontynuacja leczenia rozpoczętego przez emerytowanego pracownika przygranicznego, który pracował w Polsce i tutaj rozpoczął leczenie,
- pacjent mieszkający w Polsce (rezydent UE/EFTA/Zjednoczonego Królestwa) – pobyt stały,
którego celem jest przeniesienie miejsca zamieszkania do Polski.
Pobyt czasowy
Pacjent, który przebywa w Polsce czasowo, w trakcie swojego pobytu ma prawo do świadczeń
zdrowotnych:
- niezbędnych z przyczyn medycznych – zgodnie z decyzją lekarza w miejscu pobytu,
- dostosowanych do przewidywanego czasu pobytu,
- umożliwiających mu kontynuowanie pobytu czasowego w Polsce w warunkach bezpiecznych dla jego zdrowia.
Pacjent może przybyć do Polski w celu leczenia planowanego w określonym zakresie. Najpierw musi uzyskać zgodę swojej instytucji ubezpieczeniowej na takie świadczenia.
W przypadku leczenia planowanego, pacjent może otrzymać świadczenie wyłącznie w zakresie:
- ograniczonym do tego, na co została zgoda,
- wynikającym z leczenia skutków wypadku lub choroby zawodowej.
Pobyt stały
Rezydent UE/EFTA/Zjednoczonego Królestwa to osoba ubezpieczona w innym państwie, która
przeniosła swoje miejsce zamieszkania do Polski. Ma prawo do pełnego zakresu świadczeń medycznych, jeśli uzyska w swojej instytucji ubezpieczeniowej odpowiedni dokument uprawniający i zarejestruje go w OW NFZ. Fundusz wyda wówczas poświadczenie rejestracji.
Jeśli pacjent ma PESEL i zarejestrowany dokument uprawniający, powinien być widoczny w systemie eWUŚ. W takiej sytuacji nie musi okazywać poświadczenia w placówce medycznej.
Ponadto pacjent unijny jest osobą ubezpieczoną w innym państwie. Dlatego nie może złożyć oświadczenia o przysługującym mu w Polsce prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Zawsze musi okazać poświadczenie lub zostać pozytywnie zweryfikowany w systemie e-WUŚ.
Dokumenty potwierdzające prawo do świadczeń
Pacjent unijny może potwierdzić swoje prawo do świadczeń zdrowotnych następującym dokumentem:
- w przypadku pobytu czasowego:
- EKUZ lub Certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ – przy pobycie turystycznym, wizycie u rodziny lub nauce,
- jeden z dokumentów: S2/E112 – prawo do leczenia planowanego w Polsce, DA1/E123 – prawo do leczenia w Polsce skutków wypadku przy pracy lub choroby zawodowej,
- dokument S3 – przy kontynuacji leczenia przez emerytowanego pracownika przygranicznego,
- w przypadku pobytu stałego:
- dokument S1 lub jeden z jego poprzedników: E106, E109, E120, E12l,
- dokument DA1 lub jego poprzednik E123,
- dokument S3.
Dokumenty S2/E112 lub DA1/E123 stanowią zgodę państwa, w którym dana osoba jest ubezpieczona, na leczenia planowane w Polsce.
Dokument DA1/E123 należy zarejestrować, jeśli w punkcie 3.3/3.4 zaznaczono „w celu zamieszkania”.
Pacjent otrzymuje wtedy z OW NFZ poświadczenie rejestracji, które powinien zawsze okazywać
w placówce medycznej. Taki pacjent nie podlega weryfikacji w e-WUŚ.
Dokumentów S2/E112 i S3 oraz DA1/E123 z zaznaczonym polem „w celu uzyskania leczenia” nie trzeba rejestrować. Wystarczy, że pacjent okaże je w placówce, która udziela mu świadczeń.
Co ważniejsze, dokumenty uprawniające S1/S072/E106/E109/E120/ E121 należy zarejestrować w odpowiednim oddziale wojewódzkim NFZ – tym, na terenie którego pacjent mieszka. Na jego podstawie oddział wydaje poświadczenie rejestracji. Uprawnia ono do pełnego zakresu świadczeń medycznych na zasadach obowiązujących w Polsce. Poświadczenie, wydane przez NFZ, potwierdza bowiem prawo do świadczeń w związku z zamieszkiwaniem.
Wzory dokumentów uprawniających do świadczeń znajda Państwo poniżej.
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ):
- jest wydawana w językach narodowych poszczególnych państw członkowskich UE/EFTA/ Zjednoczonego Królestwa,
- może być umieszczona na odwrocie karty krajowej,
- ma taki sam wzór i ten sam zestaw danych w każdym z państw członkowskich, pozwalają one rozpoznać EKUZ, zidentyfikować ubezpieczonego oraz instytucję, która go ubezpiecza,
- powinna być okazana w oryginale w placówce medycznej przed rozpoczęciem leczenia.
Ponadto, zakres leczenia z EKUZ jest ograniczony. Osoba z EKUZ ma prawo tylko do leczenia:
- niezbędnego i nieplanowanego,
- w ramach publicznego systemu opieki zdrowotnej,
- na tych samych zasadach jak osoby ubezpieczone w NFZ.
Ponadto o tym, czy leczenie jest niezbędne, decyduje lekarz. Bierze pod uwagę stan zdrowia pacjenta oraz planowany czas trwania pobytu. Nie można zmuszać pacjenta do powrotu do kraju, w którym jest ubezpieczony, na kontynuację leczenia. Lekarz powinien umożliwić pacjentowi kontynuowanie pobytu w Polsce w warunkach bezpiecznych dla zdrowia.
EKUZ w żadnym razie nie uprawnia do leczenia o charakterze planowanym, tzn. gdy jest ono celem pobytu w Polsce.
Karta EKUZ zawiera następujące elementy:
- nazwisko i imię posiadacza karty,
- datę urodzenia,
- numer logiczny karty,
- kod ISO państwa członkowskiego UE/EFTA wydającego kartę,
- osobisty numer identyfikacyjny albo, w razie jego braku, numer ubezpieczonego, od którego pochodzą prawa posiadacza karty,
- numer identyfikacyjny i akronim instytucji właściwej,
- data ważności karty.
Certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ (certyfikat)
Innym dokumentem, który potwierdzi prawo pacjenta do świadczeń niezbędnych z medycznego punktu widzenia, jest certyfikat tymczasowo zastępujący EKUZ. Jest potrzebny, kiedy pacjent unijny:
- nie zabrał ze sobą EKUZ,
- zgubił EKUZ lub została mu ona skradziona
i musi potwierdzić uprawnienia wstecz, tzn. już po rozpoczęciu lub zakończeniu leczenia. Certyfikat wydaje instytucja państwa członkowskiego, w którym pacjent jest ubezpieczony, w języku tego państwa. Robi to na wniosek:
- pacjenta,
- osoby przez niego upoważnionej,
- instytucji właściwej miejsca pobytu pacjenta (w Polsce – oddział wojewódzki NFZ), która
może wystąpić o certyfikat na prośbę świadczeniodawcy.
Certyfikat, w odróżnieniu od EKUZ, jest wydawany w formie papierowego lub elektronicznego dokumentu. Może odpowiadać wzorowi (patrz poniżej) lub mieć postać dokumentu S045.
Polski obywatel też może posłużyć się w Polsce EKUZ lub certyfikatem, wydanymi przez instytucję innego państwa. W takim wypadku:
- nie weryfikuje się jego prawa do świadczeń w systemie eWUŚ,
- nie pobiera się od pacjenta oświadczenia o przysługującym prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.
Co ważniejsze, karta EKUZ lub certyfikat, wystawione w innym państwie, wystarczają, by potwierdzić prawo pacjenta do świadczeń. Nie trzeba go dodatkowo sprawdzać. Dotyczy to również dzieci do 18 roku życia, które przebywają w Polsce czasowo.
Wzory unijnych dokumentów uprawniających do świadczeń zdrowotnych:
Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)
Wzory wniosków o wydanie dokumentów S1
Załącznik do rachunku
Do każdego rachunku/faktury za uprawnionego do świadczeń zdrowotnych na podstawie przepisów o koordynacji, należy obowiązkowo dołączyć kserokopię dokumentu uprawniającego, bez względu na to czy jest to EKUZ, Certyfikat Zastępujący EKUZ, dokument S2 czy Formularz E112.
Wyjątek stanowi pozytywne zweryfikowanie uprawnionego przez system eWUŚ, który posługuje się poświadczeniem do formularza typu E-100 bądź dokumentu S1. W takim przypadku Świadczeniodawca nie ma obowiązku dołączania kopii dokumentu uprawniającego do świadczeń, gdyż znajduje się on w zasobach OW NFZ.